Povelja o srpskom kulturnom prostoru

  •  
  •  


Datum: 04.03.2019.

U duhu međunarodnog prava, poštujući principe međunarodnih ugovora u oblasti ljudskih prava i osnovnih sloboda, i u skladu sa nacionalnim zakonodavstvom i Sporazumom o uspostavljanju specijalnih paralelnih odnosa između Republike Srbije i Republike Srpske, Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije i Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske zajednički donose dokument pod nazivom:

 

POVELJA O SRPSKOM KULTURNOM PROSTORU

 

1.

Poveljom o srpskom kulturnom prostoru iskazujemo zajedničke težnje kulturnih činilaca u Republici Srbiji i Republici Srpskoj za usaglašavanje aktivnosti i mera od strateškog interesa za srpsku kulturu i za njeno međusobno povezivanje i predstavljanje u svetu, uvereni da načela i stanovišta ovde izneta dele i pripadnici srpskog naroda u Crnoj Gori, Makedoniji, Hrvatskoj, kao i Srbi u širem regionu i dijaspori. Istovremeno smatramo da ovakvo delovanje treba da aktivira različite puteve saradnje sa kulturama drugih naroda iz najbližeg okruženja, ili s narodima sa kojima delimo opšte stavove o poželjnim humanističkim vrednostima.

 

2.

Pod srpskim kulturnim prostorom podrazumevamo prostor na kojem je srpski narod u dugom istorijskom trajanju živeo ili još uvek živi, ostavljajući tragove materijalnog i nematerijalnog kulturnog nasleđa, bilo da se nalazi u okviru granica ili izvan granica njegovih državnih tvorevina. Drugim rečima, granice kulturnog prostora nije moguće svesti u granice jednog političkog, odnosno državnog prostora. Stoga i ovom prilikom izražavamo prirodnu težnju za uzajamno saglasnom kulturno-prosvetnom politikom, otvorenom za ravnopravnu i celishodnu saradnju sa kulturama drugih naroda.

 

3.

Ubrzane promene i globalizacijski procesi uveliko dovode u pitanje kulturnu raznolikost sveta. Pripadnost nacionalnoj kulturi ne predstavlja zamenu, nego širi kontekst u kojem se prepoznaje i ostvaruje svaki slobodni pojedinac. Nacionalne kulture predstavljaju izraz emancipacije naroda kao istorijskih zajednica, dostignuće modernog doba i demokratskih društava, a briga o njihovom očuvanju savremeni svet priznaje kao važan aspekt ostvarivanja ljudskih prava.

 

4.

Srbija, kao matična država srpskog naroda, razvija institucionalne okvire i ostvaruje respektivnu podršku očuvanju kulturnih prava etničkih manjina prema najvišim merilima međunarodne prakse. Stoga se ne može načelno dovoditi u pitanje ni potreba da i kultura srpskog naroda, u Srbiji i Srpskoj, u regionu i dijaspori ili rasejanju, od Trebinja i Herceg-Novog do Subotice i Vršca, od Vranja i Gračanice do Banje Luke, bude razvijana u svojim vrednostima i tradicijama, u oblasti savremenog stvaralaštva tako i u oblasti očuvanja, proučavanja i prezentacije kulturnog nasleđa.

 

5.

Posebnu pažnju posvećujemo uspostavljanju sistemske brige o srpskom jeziku i ćiriličkom pismu, o podršci programima nastave srpskog jezika, istorije i kulture, što predstavlja jedno od temeljnih oruđa u legitimnom nastojanju da izbegnemo odnarođavanje novih naraštaja, ne samo u sve brojnijoj dijaspori, nego čak i u Srbiji i Srpskoj. Obnova i zasnivanje lektorata u inostranim centrima, naročito u sredinama sa snažnom srpskom zajednicom, doprineće i širenju interesovanja pripadnika drugih naroda za jezik i kulturu srpskog naroda. Ćirilica kao istorijsko pismo i simbolička identifikacija srpskog naroda, široko je prepoznata kao kulturno dobro čiju poziciju u javnom saobraćaju treba sistemski osnažiti. Dvoazbučnost je realnost srpske kulture, ali ne sme da isključi brigu za prvenstvo pisma kojim se Srbi služe preko hiljadu godina, a koja je u regionu potisnuta, a u prošlosti, u okrilju okupacionih režima, i formalno bila zabranjivana.

 

6.

Kao istorijsku zajednicu, narod povezuju zajednička sećanja na presudne događaje istorijske egzistencije, osobito sećanja na kolektivna stradanja. Pretnjom uništenja je obeleženo iskustvo srpskog naroda tokom dvadesetog veka, što podrazumeva i potiranje srpskih kulturnih tragova na područjima van teritorije Republike Srbije i Republike Srpske, kao i ugroženu baštinu na Kosovu i Metohiji.

 

7.

Dugoročna politička strategija nepriznavanja, zataškavanja i relativizacije rečenih pojava genocidnog karaktera prisutna je do danas, što je ostavilo krupne posledice i na samosvest i na ukupnu poziciju srpskog naroda. S druge strane, postoji snažna tendencija da se izolovani ili konstruisani događaji iz davnijih ili nedavnih međunacionalnih sukoba, revizionističkim diskursom bez dubljeg utemeljenja, nametnu kao obavezujući narativi u kojima je srpska strana bezuslovno negativno markirana. Obnova poverenja među susednim narodima može da počiva jedino na spremnosti da se uvaže verodostojne istorijske činjenice i različite interesne perspektive sa kojih se činjenice tumače. Ovo podrazumeva i naš potpuniji uvid u stradalna iskustva drugih u okruženju, ali pristup zasnovan na pouzdanim podacima, naspram nametanih proizvoda brutalne ratne i poratne propagande.

 

8.

Strateško polazište srpske kulturne politike treba da bude zasnovano na uverenju da je, pre svih širih integracija, prvi i nezaobilazni korak jačanje kohezije unutar srpskog kulturnog prostora. To je uslov za slobodnu razmenu kulturnih dobara sa drugim, susednim i udaljenim narodima, na osnovama uzajamnog poštovanja i realnih obostranih kulturnih interesa i reciprociteta. Jedino tako se može preduprediti opasnost zapadanja u položaj kulturne kolonije i identitetsko obezličenje jednog istorijskog naroda, čija iskustva izdašnog otvaranja prema drugima upućuju na potrebu zauzimanja drugačijeg, trezvenog prilaza u ovoj oblasti.

 

9.

Razvijanje istorijske svesti i kulture pamćenja, naročito o razmerama genocida nad srpskim narodom, kontinuirana prezentacija ove teme u muzeologiji, umetnostima i publicistici, treba da bude primer zajedničkog odgovornog odnosa prema prošlosti. Uvereni smo da su istorijska previranja i njihovi tragični ishodi sredinom i krajem dvadesetog veka uticali na raširenu pojavu dezorijentacije, malodušnosti i gubitka elementarnog narodnog samopoštovanja.

 

10.

Zalažemo se da Vlade Republike Srbije i Republike Srpske zasnuju stalnu institucionalnu formu za planiranje, koordinaciju i pospešivanje svih produktivnih oblika međusobnog povezivanja unutar srpskog kulturnog prostora, sačinjeno od predstavnika ključnih ustanova kulture u Srbiji i Srpskoj, Srpske pravoslavne crkve, kao i vodećih srpskih kulturnih organizacija u regionu i dijaspori.

 

11.

Jedino narod utemeljene istorijske i kulturne samosvesti može da doprinese kvalitetu šire kulturne komunikacije. Srpska kultura je pokazivala i dalje pokazuje primernu otvorenost za druge, ne zanemarujući ni svest o potrebi zaštite bazičnih interesa u oblasti kulturnog identiteta, i zarad nacionalnog opstanka i zarad daljeg razvitka. Deklarisana saglasnost u našim iznesenim kulturnim opredeljenjima važna je pretpostavka za delotvoran odgovor pred izazovima procesa akulturacije, tj. asimilacije kao i negiranja srpske kulturne tradicije, te osnov za očuvanje srpske kulture.

 

12.

Nasleđe koje treba da odgovorno baštinimo od predaka čini nezamenljiv oslonac za sigurniji hod generacija samosvesnih potomaka koji učestvuju u kontinuitetu koji nazivamo istorijom, predanjem i kulturom. Jedino narod sa izgrađenom kulturnom samosvešću može biti aktivni član globalne, evropske i svetske zajednice, kao njen dragoceni činilac od kojeg se ne očekuje samo da oponaša izvesne kulturne obrasce nego da ih i stvara.

U Sremskim Karlovcima, 4. mart 2019. godine


Lowest Price Cialis Sold Online Cheap Cialis

Buy Generic CialisErectile Dysfunction Pills

Buy Sildenafil Buy Cialis without prescription Buy Cialis

Cialis Price Order Cialis Order Cialis Generic