Pismo ministra Vukosavljevića generalnoj direktorki Uneska


Datum: 12.06.2019.

Povodom učestalih pokušaja otimanja značajnih tekovina srpske kulture i ključnih delova srpske kulturne baštine na području Kosova i Metohije, koje se ponovilo u slučaju falsifikovanja istine vezane za srpsku pravoslavnu crkvu Svetog Nikole u Novom Brdu, ministar kulture i informisanja Vladan Vukosavljević uputio je gospođi Odri Azule, generalnoj direktorki Uneska, pismo sledeće sadržine:             

Poštovana generalna direktorko Uneska, gospođo Azule,

Želeo bih da sa Vama ponovo podelim veliku zebnju i zabrinutost u vezi sa stanjem srpskog kulturnog nasleđa na Kosovu i Metohiji, uz napomenu da je ovoga puta reč o flagrantnom kršenju svih međunarodnih kodeksa. Permanentni napadi na srpske spomenike (npr. od 1999. godine, manastir Visoki Dečani je više puta bio meta oružanih napada) kao i falsifikovanje istorije na ovom području, posebno od momenta jednostranog proglašenja nezavisnosti Kosova (2008), sada su evoluirali u otimanje i prisvajanje kulturnog i verskog nasleđa Srba na ovom prostoru.

Ovoga puta, reč je o arheološkim ostacima srednjovekovnog grada Novo Brdo i monumentalne katedralne srpske pravoslavne crkve Svetog Nikole, nekadašnjeg sabornog hrama novobrdskih i gračaničkih episkopa, koji se nalazi u podgrađu tvrđave Novo Brdo, u istoimenoj opštini. Ovaj hram datira iz sredine 14. veka i građen je u romaničkom stilu kao i druge velike srpske zadužbine iz tog vremena, i do pada pod osmansku vlast, bio je glavno bogoslužbeno mesto.

Naime, Kosovski arheološki institut izveo je, uz podršku Ambasade SR Nemačke u Prištini, radove na rekonstrukciji upravo ovog sakralnog lokaliteta, nazvavši ga novim imenom kao – „obnova katedrale u Artani“ i, tretirajući ga kao rimokatoličku katedralu, o čemu govore albanski i kosovski mediji ali i zvaničnici (Ramuš Haradinaj, Priština).

Novo Brdo je, inače, zaštićeno kao spomenik kulture Rešenjem Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS u Beogradu, br. 266 od 28. februara 1948. godine, a kategorisano za spomenik kulture od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju 1990. godine. Upisano je u Centralni registar nepokretnih kulturnih dobara Srbije pod brojem SK 1393. Srednjovekovni grad Novo Brdo predstavlja jedan od lokaliteta koji prema „kosovskom“ Zakonu o specijalnim zaštićenim zonama (broj 03/L – 039 od 20.02.2008) podleže posebnoj proceduri, prema kojoj se, za svaku sličnu aktivnost, osim od kosovskih institucija mora tražiti i stav Saveta za sprovođenje i nadgledanje, čiji je član Srpska pravoslavna crkva. Ovo telo, međutim, nije konsultovano u vezi sa projektom Kosovskog arheološkog instituta. 

Kao što Vam je poznato, Unesko od  2014. godine sprovodi projekat „Revitalizacija tvrđave Novo Brdo“ sa ciljem da oživljavanje ovog spomenika kulture kroz istraživanje, konzervaciju i restauraciju doprineseći ukupnom društveno-ekonomskom razvoju opštine i podizanju svesti o značaju kulturnog nasleđa kod šire javnosti i lokalne zajednice. Projekat je finansirala  Evropska unija, a sprovodio Unesko u saradnji sa Unmikom, i razvijan je kao deo krovnog programa Evropske unije „Ravnomerni regionalni razvoj“. Republika Srbija podržava ovaj projekat i planira da se uključi u njegovu realizaciju.

Značajno svedočanstvo o dosadašnjim obimnim istraživanjima Novog Brda, sa citiranim istorijskim i arheološkim izvorima i fotografski dokumentovanim   elementima plastike koji jasno ukazuju na poreklo i stil ovog hrama, predstavljeni su u monografiji „Crkva Sv.Nikole – Katedrala Novog Brda“, eminentnih arheologa Marka Popovića i Igora Bjelića, koji su na Unesko projektu bili angažovani u svojstvu naučnog i konzervatorskog savetnika. Rezultati oovih istraživanja vršenih 2015. i 2016. godine objavljeni su 2018. godine u pomenutoj monografiji, u izdanju Zavoda za zaštitu spomenika kulture Republike Srbije (na srpskom i engleskom jeziku), koju Vam dostavljamo u prilogu ovog dopisa.

O svemu ovome, obaveštena je Delegacija Evropske unije kao i Misija OEBS-a u Srbiji.

 

Uvažena gospođo Azule,

Ponovo navodimo da je Južna srpska pokrajina Kosova i Methija, shodno odredbama Rezolucije Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija 1244 (1999) u sastavu Republike Srbije, kao značajno sedište kulturnog i sakralnog nasleđa najviše kategorije, na kome se nalazi preko 1.300 crkava, manastira, džamija, arheoloških lokaliteta i prostornih celina, a koji čine deo bogatog kulturnog nasleđa Republike Srbije, te da se nalazi pod upravom Ujedinjenih nacija.

Uz nepobitnu činjinicu da je već napravljena velika šteta na autentičnim ostacima pomenute srpske srednjevekovne bazilike, upućujem Vam ponovo, najiskreniju molbu da još jednom sagledate sve navedene činjenice, u cilju pružanja nedvosmislene zaštite ove značajne kulturne baštine, kao i da reagujete u skladu sa visokim principima i preporukama organizacije na čijem ste čelu, posebno imajući u vidu Konvenciju o zaštiti svetske kulturne i prirodne baštine, čiji je Srbija potpisnik (1972).

U iskrenom uverenju da će Vaša reakcija biti promptna i nedvosmislena, stojim na raspolaganju i za sve druge detalje ovog vandalskog čina.

Molim Vas da primite izraze mog najdubljeg poštovanja.

 

Ministar kulture i informisanja

u Vladi Republike Srbije

 

Vladan Vukosavljević


Lowest Price Cialis Sold Online Cheap Cialis

Buy Generic CialisErectile Dysfunction Pills

Buy Sildenafil Buy Cialis without prescription Buy Cialis

Cialis Price Order Cialis Order Cialis Generic